Cách ủ trà lạnh (cold brew) tại nhà: thanh mát, ít chát

Cách ủ trà lạnh tại nhà cho trà xanh, ô long, trà sen: tỉ lệ trà và nước, thời gian ủ trong tủ lạnh, biến tấu trái cây và lưu ý an toàn thực phẩm khi làm trà lạnh.

Những ngày nắng nóng, một ly trà đá mát lạnh là món giải khát quen thuộc của người Việt. Nhưng trà pha nóng rồi đổ đá thường bị chát, nhạt hoặc đục màu. Có một cách khác vừa dễ, vừa cho vị dịu ngọt hơn hẳn: ủ trà lạnh (cold brew), tức là ngâm trà trong nước lạnh nhiều giờ trong tủ lạnh. Bài này hướng dẫn cách ủ trà lạnh tại nhà cho trà xanh, ô long, trà ướp hoa, kèm tỉ lệ, thời gian và những lưu ý an toàn thực phẩm.

Trà ủ lạnh khác trà pha nóng thế nào?

Theo một tổng quan khoa học của Trung tâm Nghiên cứu Quốc tế về Khoa học Nông nghiệp Nhật Bản (JIRCAS) về trà xanh pha nước lạnh:

Ít đắng, ít chát hơn hẳn: EGCG (chất tạo vị chát) và caffeine (chất tạo vị đắng) rất khó tan trong nước lạnh, nhất là dưới 10°C.
Ngọt dịu hơn: các axit amin như theanine (tạo vị ngọt, dịu) vẫn tan tốt ngay cả trong nước đá.
Ít caffeine hơn: ở khoảng 10°C trong 1 giờ, lượng caffeine chỉ bằng khoảng một nửa so với pha nước 80°C trong 2 phút; với nước đá, con số này dưới 20%. Lượng EGCG ở 10°C chỉ khoảng 20% so với pha nóng.

Nói cách khác, trà ủ lạnh có vị ngọt thanh, ít chát, ít caffeine hơn, hợp với người dễ cồn ruột vì trà đặc hoặc muốn uống trà vào buổi chiều. Bù lại, trà ủ lạnh cần nhiều thời gian hơn và hương thơm nhẹ hơn trà pha nóng.

Dụng cụ cần chuẩn bị

Bình thủy tinh có nắp, sạch (loại 1 lít).
Túi lọc trà hoặc rây lọc.
Nước lọc sạch, để nguội hoặc lạnh.
Tủ lạnh.

Tỉ lệ và thời gian ủ gợi ý

Theo hướng dẫn an toàn thực phẩm của Đại học Bang Ohio (Mỹ), trà ủ trong tủ lạnh có thể để từ khoảng 6 giờ đến qua đêm tùy độ đậm bạn thích. Đây là các mức gợi ý; bạn tăng giảm lượng trà và thời gian theo khẩu vị.

Cách ủ trà lạnh từng bước

Bước 1: Tráng bình

Rửa sạch bình bằng nước nóng, để ráo.

Bước 2: Tráng trà (tùy chọn)

Cho trà vào túi lọc hoặc rây, tráng nhanh bằng một ít nước nóng rồi đổ đi. Bước này giúp làm sạch bụi trà và giúp trà nở nhanh hơn.

Bước 3: Ngâm trà

Cho trà vào bình, rót nước lọc nguội vào đầy, đậy nắp.

Bước 4: Ủ trong tủ lạnh

Đặt bình vào ngăn mát tủ lạnh và ủ theo thời gian ở bảng trên. Không ủ ngoài trời hay ngoài nắng.

Bước 5: Lọc bỏ bã

Khi đủ thời gian, vớt túi trà hoặc lọc bỏ bã để trà không bị đắng dần. Giữ phần nước trà trong bình kín, cất lại tủ lạnh.

Biến tấu thêm hương vị

Trà xanh chanh sả: thêm vài lát chanh (cho vào khi uống) và 1–2 cây sả đập dập khi ủ.
Trà ô long đào: thêm vài lát đào tươi hoặc đào ngâm khi uống.
Trà sen mật ong: pha thêm chút mật ong khi uống (mật ong không dùng cho trẻ dưới 1 tuổi).
Trà nhài vải: thêm vài trái vải bóc vỏ khi uống.

Nên cho trái cây tươi vào khi uống, không ngâm chung cả đêm, để trà giữ được lâu và không bị lên men.

Lưu ý an toàn thực phẩm

Không ủ "trà phơi nắng" (để bình trà ngoài nắng cho nóng dần). Theo Đại học Bang Ohio, cách này không đủ nóng để diệt vi khuẩn và lại để trà ở nhiệt độ ấm lâu, là môi trường thuận lợi cho vi khuẩn phát triển.
Luôn ủ trong ngăn mát tủ lạnh, đậy kín nắp.
Pha lượng vừa đủ dùng, uống hết trong ngày hoặc chậm nhất trong khoảng 1–2 ngày.
Rửa sạch bình, rây lọc sau mỗi lần dùng.
Đổ bỏ ngay nếu trà có mùi chua, lên men, nổi váng hoặc sánh đặc như sirô bất thường; theo Đại học Bang Ohio, trà sánh đặc có thể là dấu hiệu nhiễm khuẩn.

Ai nên chú ý?

Trà ủ lạnh ít caffeine hơn nhưng vẫn có caffeine; người nhạy cảm với caffeine nên tránh uống sát giờ ngủ.
Đồ uống lạnh có thể không hợp với người hay bị lạnh bụng; có thể để trà bớt lạnh rồi mới uống.

Trà mát lạnh, hạt giòn bùi

Một bình trà ủ lạnh trong tủ cùng một hũ hạt macca hay hạt điều là món đãi khách mùa hè gọn nhẹ mà vẫn chỉn chu. Xem thêm cách pha trà xanh ngon, không đắng, trà ô long Bảo Lộc, hoặc chọn hạt dinh dưỡng IQ Nuts.

Nguồn tham khảo

Monobe (2018), tổng quan về trà xanh pha nước lạnh, Japan Agricultural Research Quarterly (JARQ), JIRCAS
Ohio State University Extension (Live Smart Ohio), "Is sun tea safe?"
Báo Tuổi Trẻ, "Vì sao nước pha trà xanh nên có nhiệt độ dưới 100 độ C?" (2023)

Xem thêm bài viết trên blog IQ Nuts · Danh mục hạt dinh dưỡng