Cách làm sữa óc chó mè đen bùi thơm, ít ngọt cho người lớn tuổi

Công thức sữa óc chó mè đen đường thốt nốt ít ngọt: cách chọn mè đen, rang mè không đắng, xay lọc mịn, làm bằng máy làm sữa hạt và lưu ý khi uống.

Sữa óc chó mè đen là thức uống quen thuộc của nhiều gia đình Việt: màu xám đậm mộc mạc, vị bùi thơm của mè rang hòa với vị béo của óc chó. Đây là loại sữa hạt không cần nhiều đường vẫn dễ uống, nên được nhiều người lớn tuổi ưa chuộng. Bài này hướng dẫn cách làm sữa óc chó mè đen tại nhà, cách chọn mè đen, rang mè không bị đắng và cách điều chỉnh độ ngọt cho phù hợp.

Sữa óc chó mè đen hợp với ai?

Người lớn tuổi: vị bùi thơm, ít ngọt, uống ấm buổi sáng hoặc buổi chiều.
Người muốn uống ít đường: mè rang và óc chó đã có vị đậm, chỉ cần một ít đường thốt nốt.
Người thích vị truyền thống: mè đen vốn là nguyên liệu quen trong chè, bánh của người Việt.

Người dị ứng óc chó, mè (vừng) hoặc các loại hạt cây không nên uống. Người đang cần kiểm soát đường huyết nên hỏi bác sĩ về lượng đường phù hợp.

Nguyên liệu (khoảng 1 lít, 4 ly)

Công thức gốc tham khảo từ Hello Bacsi (bài được bác sĩ thẩm định). IQ Nuts giảm lượng đường thốt nốt để sữa giữ vị ít ngọt, phù hợp người lớn tuổi; bạn có thể thêm nếu thích ngọt hơn.

Chọn mè đen thế nào?

Theo Hello Bacsi, mè đen Việt Nam thường có màu đen hơi mờ, đôi khi lẫn vài hạt màu đỏ hoặc vàng. Mè quá bóng, hạt to đều bất thường có thể là hàng không rõ nguồn gốc, nên tránh. Khi mua:

Ngửi mùi: mè tốt có mùi thơm nhẹ, không hắc, không mùi mốc.
Kiểm tra hạt: khô, rời, không vón cục, không có mọt.
Mua ở nơi có nguồn gốc rõ ràng, bao bì ghi ngày sản xuất.

Cách làm sữa óc chó mè đen

Bước 1: Sơ chế và rang mè đen

Nhặt bỏ sạn, hạt lép, vo mè nhanh với nước rồi để thật ráo.
Rang mè trên chảo với lửa nhỏ, đảo liên tục 5–7 phút đến khi mè khô, nổ lách tách nhẹ và dậy mùi thơm.
Mè đen khó nhìn màu nên dễ rang quá tay. Bốc thử vài hạt: mè giòn, thơm là được. Mè có mùi khét sẽ làm sữa đắng.
Đổ mè ra đĩa cho nguội.

Bước 2: Sơ chế óc chó

Loại bỏ nhân óc chó bị đen, có mùi dầu cũ.
Rang óc chó lửa nhỏ đến khi thơm, rồi ngâm trong nước ấm khoảng 1 tiếng cho mềm. Đổ nước ngâm, rửa lại.
Nếu mua óc chó nguyên vỏ, xem cách tách vỏ trong bài óc chó rừng Việt Nam.

Bước 3: Xay

Cho mè đen, óc chó và khoảng 500 ml nước vào máy xay, xay thật mịn trong 2–3 phút.
Hòa đường thốt nốt vào. Nếu hỗn hợp quá đặc, thêm chút nước.

Bước 4: Lọc và nấu

Lọc hỗn hợp qua túi lọc hoặc rây mịn, vắt kỹ.
Đổ nước cốt vào nồi cùng phần nước còn lại, đun lửa nhỏ, khuấy đều tay đến khi sữa sôi lăn tăn thì tắt bếp.

Làm bằng máy làm sữa hạt: sau khi rang mè và sơ chế óc chó, cho cả hai vào máy với lượng nước đến vạch tối đa, chọn chế độ sữa hạt. Máy dung tích 1 lít dùng đúng định lượng trên; thêm đường khi sữa còn ấm.

Mẹo để sữa thơm, mịn và không đắng

Rang mè vừa tới là bí quyết quan trọng nhất. Thà rang hơi non một chút còn hơn bị khét.
Lọc hai lần nếu muốn sữa thật mịn, không lợn cợn.
Đường thốt nốt cho vị ngọt thanh, thơm đặc trưng; có thể thay bằng đường phèn hoặc vài quả chà là.
Thêm lá dứa khi đun nếu thích mùi thơm quen thuộc.
Uống ấm sẽ thơm mùi mè hơn uống lạnh.

Bảo quản

Để nguội, rót vào chai thủy tinh sạch, đậy kín, cất ngăn mát tủ lạnh.
Dùng hết trong 1–2 ngày, theo khuyến nghị của Hello Bacsi. Sữa có vị chua hoặc mùi lạ thì đổ bỏ.
Khi uống, lắc đều vì sữa mè thường lắng cặn.

Lưu ý khi uống

Uống vừa phải: mè và óc chó giàu chất béo, giàu năng lượng. Mỗi lần một ly khoảng 200 ml là đủ.
Người lớn tuổi nên uống ấm, không uống quá ngọt. Ai đang có chế độ ăn riêng theo chỉ định của bác sĩ thì nên hỏi bác sĩ trước.
Trẻ nhỏ: sữa hạt không thay được sữa chính của trẻ dưới 5 tuổi, theo khuyến nghị của cơ quan an toàn thực phẩm Úc – New Zealand. Trẻ dưới 12 tháng chỉ nên dùng sữa mẹ hoặc sữa công thức.
Dị ứng: mè và óc chó đều là những thực phẩm dễ gây dị ứng; người có tiền sử dị ứng nên tránh.

Thêm macca cho sữa béo mịn hơn

Nếu muốn sữa béo và mịn hơn, bạn có thể thay khoảng 30 g óc chó bằng 30 g hạt macca. Macca làm sữa ngậy hơn, bớt vị chát nhẹ của vỏ lụa óc chó. Hạt macca IQ Nuts đã sấy khô, thành phần 100% hạt macca Tây Nguyên. Xem các sản phẩm hạt dinh dưỡng IQ Nuts.

Đọc thêm: Sữa hạt điều macca béo mịn cho người mới uống sữa hạt · Sữa macca hạt sen lá dứa thanh mát · So sánh macca, hạt điều, óc chó, hạnh nhân

Nguồn tham khảo

Hello Bacsi, "Sữa mè đen" (công thức sữa óc chó mè đen đường thốt nốt; bài được BS. Nguyễn Thường Hanh thẩm định)
Food Standards Australia New Zealand (FSANZ), "Milk alternatives"
Committee on Toxicity (Anh), tóm tắt về đồ uống thực vật cho trẻ 6 tháng đến 5 tuổi (2021)

Xem thêm bài viết trên blog IQ Nuts · Danh mục hạt dinh dưỡng